بورس کالای ایران هفتهای پررونق را پشت سر گذاشت و با دادوستد بیش از ۱۴ میلیون تن انواع کالا به ارزش ۳۴۵ هزار میلیارد تومان در بهمنماه، رکوردی قابل توجه ثبت کرد. در این هفته، علاوه بر معامله ۹۰ دستگاه کامیون، ابزارهای نوین مالی توسعه یافت و قراردادهای اختیار معامله (آپشن) شمش نقره برای نخستین بار راهاندازی شد. تغییر سقف دارایی گواهی سپرده نقره و راهاندازی آتی مس کاتد از دیگر رویدادهای مهم بازار سرمایه بود.
جهش معاملات فیزیکی؛ عبور از مرز ۱۴ میلیون تن
آمار رسمی منتشر شده از سوی «کالاخبر» نشان میدهد تالارهای بورس کالای ایران در دومین ماه زمستان ۱۴۰۴ شاهد جنبوجوش کمسابقهای بودهاند. در بهمنماه، مجموع حجم معاملات بازار فیزیکی به رقم خیرهکننده ۱۴ میلیون و ۶۵ هزار و ۳۶۶ تن رسید. ارزش کل این دادوستدها بالغ بر ۳۴۵ هزار و ۲۲۹ میلیارد تومان برآورد شده است که نشاندهنده عمق و نقدشوندگی بالای این بازار است.
تفکیک عملکرد تالارها؛ پیشتازی سیمان و صنعت
بررسی جزئیات معاملات نشان میدهد تالار سیمان با فروش ۵ میلیون و ۵۶ هزار تن محصول به ارزش ۱۱.۷ هزار میلیارد تومان، بیشترین حجم را به خود اختصاص داده است. تالار محصولات صنعتی نیز با ثبت معامله ۲ میلیون و ۹۰۲ هزار تن کالا به ارزش ۱۰۵.۳ میلیارد تومان، سهم قابل توجهی در ارزش کل معاملات داشته است. تالار صادراتی کیش و تالار حراج باز نیز به ترتیب میزبان معامله ۲.۷ میلیون و ۲.۳ میلیون تن محصول بودند که نشان از رونق صادرات و تقاضای داخلی دارد.
توسعه ابزارهای نوین؛ آغاز عصر آپشن نقره
یکی از مهمترین رویدادهای هفته، راهاندازی قراردادهای اختیار معامله (آپشن) شمش نقره با سررسید خرداد ۱۴۰۵ بود. این ابزار مالی جدید که از روز چهارشنبه ۶ اسفندماه در دسترس معاملهگران قرار گرفت، امکان استفاده از استراتژیهای پوشش ریسک مانند «کاوردکال» را فراهم میکند. این قراردادها بدون دامنه نوسان قیمتی و با دوره گشایش ۱۵ دقیقهای آغاز به کار کردند که گامی مهم در جهت تکمیل زنجیره ابزارهای مشتقه فلزات گرانبها محسوب میشود.
رقابت داغ خریداران خودروهای تجاری
تالار خودرو در هفته گذشته صحنه رقابت جذاب برای خرید خودروهای سنگین بود. در مجموع ۹۰ دستگاه انواع کامیون و کشنده عرضه شد که همگی با تقاضای فراتر از عرضه مواجه شدند. کامیونهای بنز باری ۲۶۳۰، کشنده فوتون H۴ و بنز کمپرسی LK۲۶۳۰ که توسط ایران خودرو دیزل عرضه شده بودند، به ترتیب با قیمتهای نهایی ۷.۵ میلیارد، ۹.۷ میلیارد و ۷.۹ میلیارد تومان معامله شدند. زمان تحویل این خودروها برای بهار ۱۴۰۵ برنامهریزی شده است.
تغییر استراتژیک در بازار گواهی سپرده نقره
مدیریت بازار مشتقه بورس کالا در اقدامی اصلاحی، سقف مجاز دارایی برای گواهی سپرده شمش نقره را تغییر داد. بر اساس اطلاعیه جدید که از ۴ اسفندماه اجرایی شد، اشخاص حقیقی مجاز به نگهداری حداکثر ۵ هزار گواهی (معادل ۵ کیلوگرم) و اشخاص حقوقی ۵۰ هزار گواهی (معادل ۵۰ کیلوگرم) هستند. این در حالی است که صندوقهای سرمایهگذاری و بازارگردانها از این محدودیت مستثنی شدهاند تا نقدشوندگی بازار حفظ شود.
آتی مس کاتد؛ ابزاری برای مدیریت ریسک تولیدکنندگان
در راستای تکمیل ابزارهای پوشش ریسک برای صنایع، قرارداد آتی مس کاتد تحویل دیماه ۱۴۰۵ از روز دوشنبه ۱۱ اسفند راهاندازی میشود. این قرارداد که تا اواخر دیماه ۱۴۰۵ قابل معامله خواهد بود، فرصتی طلایی برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان مس فراهم میکند تا قیمتهای آینده خود را تضمین کنند. معاملات در روز نخست با دوره پیشگشایش ۳۰ دقیقهای و بدون حد نوسان قیمت آغاز خواهد شد.
درخشش صندوقهای طلا در بازار مشتقه
مهدی صالحی، معاون سرمایهگذاری گروه مالی آبان، با اشاره به عملکرد موفق صندوق «درخشان» در بازار آپشن طلا، از برنامه این صندوق برای ورود به قراردادهای آتی و اختیار فروش خبر داد. وی یکپارچهسازی کیف پول قراردادهای مشتقه و بازار سهام را اقدامی انقلابی توصیف کرد که موجب تسهیل گردش نقدینگی و جذب سرمایهگذاران بورسی به بازار کالا شده است. این زیرساخت جدید، ارتباط میان بازار سرمایه و بازار کالا را بیش از پیش تقویت کرده است.
***
ثبت ارزش ۳۴۵ همتی معاملات در یک ماه، نشان میدهد بورس کالا به لنگرگاه اصلی قیمتگذاری و دادوستد مواد اولیه در اقتصاد ایران تبدیل شده است. توسعه همزمان ابزارهای مشتقه روی نقره و مس، عمق بازار را افزایش داده و امکان مدیریت ریسک نوسان قیمتها را برای فعالان اقتصادی فراهم میکند. استقبال از عرضه خودروهای تجاری با وجود تحویل در سال ۱۴۰۵، سیگنالی از انتظارات تورمی و عطش بازار برای نوسازی ناوگان حملونقل است. یکپارچهسازی حسابهای معاملاتی نیز گامی مثبت در جهت تسهیل ورود نقدینگی خرد به بازارهای کالایی محسوب میشود.