انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران گزارش عملکرد صادراتی زنجیره آهن و فولاد در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد. بر اساس این آمار، حجم صادرات با رشدی ۳۸ درصدی به مرز ۳۳ میلیون تن نزدیک شده است. ارزش دلاری این صادرات نیز با ثبت رشد ۲۲ درصدی، از رقم ۶۵۴۴ میلیون دلار عبور کرد. نکته برجسته این کارنامه، جهش خیرهکننده صادرات مقاطع تخت و کنسانتره در مقابل کاهش محسوس صادرات مقاطع طویل ساختمانی است.
جهش ۳۸ درصدی در حجم صادرات زنجیره
جدیدترین آمارهای منتشر شده نشاندهنده تحولی بزرگ در تجارت خارجی صنعت فولاد کشور است. مجموع حجم صادرات زنجیره آهن و فولاد در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ به رقم ۳۲۹۵۸ هزار تن رسید. این عدد در مقایسه با دوره مشابه سال قبل که ۲۳۹۴۵ هزار تن بود، رشدی معادل ۳۸ درصد را نشان میدهد. این افزایش حجم، تأثیر مستقیمی بر درآمدهای ارزی داشته است. ارزش کل صادرات زنجیره با رشدی ۲۲ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۳، به ۶۵۴۴ میلیون دلار رسید. این آمار حکایت از پویایی خطوط تولید و بازاریابی موفق در بخشهای بالادستی و میانی زنجیره دارد.
انفجار صادراتی در بخش مقاطع تخت
ستاره درخشان کارنامه صادراتی امسال، بدون شک بخش مقاطع تخت فولادی است. کل صادرات این بخش با رشدی ۱۹۵ درصدی در حجم، به ۱۱۳۷ هزار تن رسید. این جهش حجمی، درآمد ارزی ۵۶۳ میلیون دلاری را رقم زد که رشدی ۱۳۲ درصدی نسبت به پارسال دارد. در میان زیرمجموعهها، «ورق سرد» با ثبت رشد ۳۹۵ درصدی در حجم و ۳۳۸ درصدی در ارزش، رکوردی تاریخی به جا گذاشت. همچنین صادرات «ورق گرم» نیز با حجم ۹۶۱ هزار تن، رشدی ۲۰۳ درصدی را تجربه کرد. این ارقام نشاندهنده تغییر استراتژی صادراتی به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر در حوزه ورقهای فولادی است.
رونق صادرات در بخش فولاد میانی و خام
بخش فولاد میانی شامل بیلت، بلوم و اسلب نیز عملکردی کاملاً صعودی داشته است. حجم صادرات کل فولاد میانی با ۳۴ درصد افزایش به ۶۶۸۹ هزار تن رسید. این حجم از صادرات، ارزآوری ۲۷۳۰ میلیون دلاری را برای کشور به همراه داشت که ۱۹ درصد بیشتر از سال قبل است. در جزئیات این بخش، صادرات «اسلب» با رشد ۳۵ درصدی در حجم، به ۱۷۶۴ هزار تن رسید. همچنین صادرات «بیلت و بلوم» نیز با ثبت عدد ۴۹۲۵ هزار تن، رشدی ۳۳ درصدی را در کارنامه ۱۰ ماهه خود ثبت کرد.
سیل صادراتی در ابتدای زنجیره تولید
حلقههای ابتدایی زنجیره فولاد شامل سنگ آهن و آهن اسفنجی، بیشترین رشد حجمی را تجربه کردهاند. صادرات «کنسانتره سنگ آهن» با جهشی ۶۸ درصدی به ۹۹۲۸ هزار تن رسید. این حجم عظیم، درآمدی معادل ۷۷۴ میلیون دلار ایجاد کرد که رشد ۸۱ درصدی را نشان میدهد. صادرات «گندله سنگ آهن» نیز با حجم ۱۰۷۸۵ هزار تن، رشدی ۲۸ درصدی داشت. علاوه بر این، محصول استراتژیک «آهن اسفنجی» با صادرات ۱۹۲۰ هزار تن، رشدی ۳۴ درصدی در حجم و ۲۶ درصدی در ارزش دلاری را محقق کرده است.
عقبگرد صادراتی در مقاطع طویل ساختمانی
برخلاف رونق سایر بخشها، صادرات مقاطع طویل که عمدتاً در ساختمانسازی کاربرد دارند، با کاهش مواجه شد. کل صادرات مقاطع طویل فولادی با افتی ۱۰ درصدی در حجم، به ۲۴۹۸ هزار تن محدود شد. ارزش صادراتی این بخش نیز با کاهش ۱۷ درصدی به ۱۱۱۲ میلیون دلار سقوط کرد. محصول «تیرآهن» با کاهش ۳۳ درصدی در حجم و ۳۴ درصدی در ارزش، بیشترین افت را تجربه کرد. صادرات «میلگرد شاخه» نیز که سهم عمدهای در این گروه دارد، با کاهش ۱۷ درصدی در حجم به ۱۶۱۵ هزار تن رسید که هشداری برای تولیدکنندگان این بخش محسوب میشود.
***
کارنامه ۱۰ ماهه فولاد ایران تغییر معناداری را در ترکیب سبد صادراتی کشور نشان میدهد. رشد چشمگیر صادرات کنسانتره و فولاد میانی در کنار افت صادرات مقاطع طویل، بیانگر مزیت نسبی ایران در حلقههای بالادستی و میانی زنجیره است. از سوی دیگر، جهش فوقالعاده در صادرات ورقهای فولادی (مقاطع تخت) نقطه قوت جدیدی در ارزآوری صنعت محسوب میشود. با این حال، کاهش صادرات میلگرد و تیرآهن میتواند ناشی از رکود ساختوساز در بازارهای هدف منطقه یا مشکلات رقابتی باشد. تداوم روند فعلی، تراز ارزی صنعت فولاد را تا پایان سال ۱۴۰۴ در سطح بسیار مطلوبی حفظ خواهد کرد.