شرکت مخابرات ایران با تغییر ریل از شبکههای سنتی مسی به زیرساختهای پیشرفته فیبرنوری، فاز جدیدی از هوشمندسازی صنعتی را آغاز کرده است. در راستای اجرای ۸ تفاهمنامه همکاری منعقد شده با صنایع خوزستان، فاز آزمایشی «میدان نفتی دیجیتال» در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب عملیاتی شد. این پروژه با بهرهگیری از اینترنت اشیاء و تحلیل کلانداده، بستر پایش هوشمند و مدیریت یکپارچه چاههای نفت را فراهم میکند.
بازنویسی کامل و جامع متن
گذار از عصر مس به بزرگراههای نوری داده
زیرساختهای ارتباطی کشور که تا پیش از این با مفاهیمی همچون کابلهای مسی، حوضچههای قدیمی، لینکهای رادیویی و فناوریهای نسل گذشته شناخته میشد، اکنون در آستانه یک دگردیسی کامل قرار گرفته است. در گذشتهای نه چندان دور، مأموریت شبکه مخابراتی صرفاً در انتقال صدای انسانها و برقراری تماسهای صوتی خلاصه میشد و فناوریهایی نظیر خطوط FX سقف توانمندی ارتباطات بینالملل محسوب میشدند. اما با تغییر پارادایمهای جهانی و ورود صنایع به عصر دادهمحوری، شرکت مخابرات ایران استراتژی نوینی را اتخاذ کرده است. این مجموعه با عبور از فناوریهای محدودِ مبتنی بر سیم مسی، توسعه شبکه فیبرنوری را به عنوان شاهراه اصلی انتقال اطلاعات در دستور کار قرار داده و خود را از یک اپراتور تلفنی صرف، به رکن اصلی زیرساختهای اقتصاد دیجیتال ارتقا داده است.
اتحاد استراتژیک مخابرات و صنعت نفت خوزستان
نقطه عطف این تحول ساختاری به بهمنماه سال گذشته بازمیگردد؛ زمانی که مهندس محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران در نخستین سفر استانی خود به خوزستان، نقشه راه جدیدی را برای تعامل با صنایع ترسیم کرد. در جریان این سفر راهبردی، ۸ تفاهمنامه همکاری میان مخابرات و صنایع کلیدی استان، از جمله شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب به امضا رسید. هدف بنیادین این توافقنامهها، پیوند زدن توان فنی شبکه ارتباطی کشور با نیازهای فناورانه حوزه انرژی بود تا بستر لازم برای حرکت به سوی نسل جدید مدیریت منابع هیدروکربوری فراهم شود.
معماری فنی میدان نفتی دیجیتال (DOF)
محور اصلی همکاریهای شکل گرفته، استقرار مفهوم «میدان نفتی دیجیتال» یا همان Digital Oil Field است. در این مدل عملیاتی، صنعت نفت از مدیریت سنتی فاصله گرفته و به سمت یکپارچهسازی فرآیندها با فناوریهای دیجیتال حرکت میکند. این سامانه با استفاده از نرمافزارهای تخصصی و تحلیل دادههای حجیم، زنجیره کاملی از عملیات اکتشاف، حفاری، تولید و نگهداری را به صورت هوشمند مدیریت میکند. پایش لحظهای و کنترل از راه دور تأسیسات، اجرای تحلیلهای پیشبینانه برای جلوگیری از خرابی تجهیزات و اتخاذ تصمیمات مبتنی بر داده، از دستاوردهای این معماری نوین است که مستقیماً بر افزایش ضریب بازیافت نفت و ارتقای ایمنی تأثیر میگذارد.
تحقق عملیاتی پروژه در چهل و هفتمین فجر انقلاب
اکنون با گذشت ۱ سال از امضای تفاهمنامهها، نتایج ملموس این همکاری در قالب پروژههای اجرایی نمایان شده است. متخصصان شرکت مخابرات ایران با طراحی شبکههای اختصاصی بر بستر فیبرنوری، امنیت و پایداری انتقال دادههای حساس صنعتی را تضمین کردهاند. در همین راستا و همزمان با چهل و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، طی مراسمی با حضور مدیران ارشد صنعت مخابرات و نفت، از فاز آزمایشی پروژه میدان نفتی دیجیتال رونمایی شد. این زیرساخت امن، امکان پیادهسازی اینترنت اشیای صنعتی (IIoT) را در میادین نفتی مهیا کرده و جریان دادهها را از چاههای نفت تا مراکز تصمیمگیری برقرار ساخته است.
تثبیت جایگاه مخابرات به عنوان پیشران هوشمندسازی
رونمایی از این پروژه نشان میدهد که گذار مخابرات از شبکههای سنتی به زیرساختهای مدرن نوری، صرفاً یک ارتقای فنی نبوده، بلکه تأثیری عمیق بر صنایع استراتژیک کشور داشته است. مجموعهای که روزگاری تنها مسئولیت دایر کردن خطوط تلفن را بر عهده داشت، امروز به بازیگری کلیدی در اکوسیستم هوشمندسازی تبدیل شده است. این تحول، شرکت مخابرات ایران را به عنوان یکی از پایههای اصلی توسعه صنعتی و تحول دیجیتال در کشور تثبیت کرده و افقهای تازهای را برای بهرهوری ملی ترسیم میکند.
***
همگرایی صنعت مخابرات (ICT) با صنعت نفت، مصداق بارز حرکت به سمت اقتصاد دانشبنیان و افزایش بهرهوری سرمایه است. اجرای پروژه میادین نفتی دیجیتال (DOF) میتواند هزینههای عملیاتی استخراج نفت را به طرز چشمگیری کاهش داده و طول عمر چاهها را از طریق نگهداری پیشبینانه افزایش دهد. این مدل همکاری، ضمن ایجاد درآمد پایدار برای شرکت مخابرات از محل خدمات سازمانی (B2B)، صنعت نفت را از وابستگی به راهکارهای هوشمندسازی خارجی بینیاز میکند. در نهایت، توسعه شبکه فیبرنوری صنعتی، زیربنای لازم برای ورود به انقلاب صنعتی چهارم را در کشور فراهم میسازد.