سید جواد جهرمی، مدیرعامل بورس کالای ایران، از هدفگذاری دستیابی به ارزش معاملات 40 میلیارد دلاری تا پایان سال خبر داد که نیمی از آن سهم ابزارهای مالی خواهد بود. وی با اشاره به بلوغ بازار گواهی سپرده کالایی و توسعه آن به داراییهایی مانند طلا، نقره و مس، از رونمایی قریبالوقوع ابزار «توثیق گواهی سپرده» با حضور وزیر اقتصاد خبر داد. جهرمی همچنین بر پتانسیل صندوقهای کالایی معدنی برای جذب سرمایههای خرد و توسعه صنایع پاییندستی تأکید کرد.
جهش بازار مالی به سمت سهم ۲۰ میلیارد دلاری
مدیرعامل بورس کالای ایران در هفتمین همایش تامینمالی از طریق بازار سرمایه، تصویری روشن از رشد شتابان معاملات کالایی در کشور ارائه داد. سید جواد جهرمی با اعلام اینکه هماکنون 44 درصد از کل ارزش معاملات بورس کالا مربوط به بازار مالی است، از عبور حجم معاملات این بخش از مرز 17 میلیارد دلار خبر داد. بر اساس پیشبینی وی، مجموع ارزش معاملات بورس کالا تا پایان سال جاری از مرز 40 میلیارد دلار عبور خواهد کرد که سهم بازار مالی از این رقم، حدود 20 میلیارد دلار برآورد میشود. این آمار نشاندهنده تغییر ماهیت بورس کالا از یک بازار صرفاً فیزیکی به یک بازار مالی مدرن و کارآمد است که نقشی محوری در اقتصاد ملی ایفا میکند.
بلوغ گواهی سپرده؛ از زعفران تا فلزات گرانبها
جهرمی در پنل تخصصی «تامین مالی از طریق انتشار گواهی سپرده کالایی»، مسیر یک دههای این ابزار مالی را پرفراز و نشیب اما موفق توصیف کرد. به گفته وی، گواهی سپرده کالایی اکنون از مرحله آزمایشی عبور کرده و به بلوغ رسیده است. تجربه موفق معاملات طلا در 2 تا 3 سال اخیر، نقش بسزایی در آشنایی عموم مردم با مکانیزمهای بازار و افزایش سواد مالی جامعه داشته است. علاوه بر این، راهاندازی بازارهای جدید برای مس و نقره در سال گذشته، فرصتهای سرمایهگذاری متنوعی را پیش روی فعالان اقتصادی قرار داده و عمق بازار را به شکل محسوسی افزایش داده است.
توثیق هوشمند؛ گام جدید دولت برای کاهش هزینههای تولید
یکی از مهمترین محورهای سخنان مدیرعامل بورس کالا، خبر رونمایی قریبالوقوع از سامانه توثیق گواهی سپرده بود. جهرمی با اشاره به مصوبه اخیر هیات وزیران، این اقدام را تحولی بزرگ در تسهیل تأمین مالی شرکتها دانست. با اجرایی شدن این سازوکار که به زودی با حضور وزیر امور اقتصادی و دارایی افتتاح خواهد شد، تولیدکنندگان میتوانند بدون نیاز به فرآیندهای پیچیده بانکی و با توثیق موجودی انبار خود در قالب گواهی سپرده، نقدینگی مورد نیاز را تأمین کنند. این امر مستقیماً منجر به کاهش هزینههای عملیاتی و تسریع در گردش سرمایه شرکتها خواهد شد.
انقلاب در تأمین مالی معادن با صندوقهای کالایی
جهرمی در ادامه به برنامههای راهبردی بورس کالا برای بخش معدن اشاره کرد. وی با تأکید بر ظرفیت عظیم معادن کشور برای تحول اقتصادی، از طراحی صندوقهای کالایی ویژه بخش معدن خبر داد. این صندوقها با هدف جذب سرمایههای خرد مردمی و هدایت آن به سمت پروژههای معدنی و صنایع پاییندستی طراحی شدهاند. پیادهسازی این مدل، علاوه بر تأمین مالی پایدار برای معادن، مشارکت عمومی در اقتصاد را افزایش داده و ریسک سرمایهگذاری در این حوزه پرخطر را مدیریت میکند.
اکوسیستم جدید انبارداری و ابزارهای مشتقه
مدیرعامل بورس کالای ایران نگاهی فراتر از تأمین مالی به گواهی سپرده داشت و آن را زیربنای شکلگیری یک زنجیره ارزش جدید دانست. به اعتقاد وی، توسعه انبارهای استاندارد و بومیسازی فرآیندها که از محصول زعفران آغاز شده، اکنون میتواند بستری برای ایجاد کسبوکارهای نوین انبارداری باشد. همچنین، توسعه ابزارهای مشتقه بر پایه این گواهیها، امکان پوشش ریسک نوسانات قیمتی را برای فعالان اقتصادی فراهم میکند. جهرمی تصریح کرد که مذاکرات با بخش خصوصی برای عملیاتی کردن این ابزارها در جریان است تا امنیت سرمایهگذاری در بازارهای کالایی تضمین شود.
ضرورت همزبانی نهادهای مالی و تولیدی
جهرمی چالش اصلی توسعه این بازارها را در حوزه فرهنگسازی و آموزش دانست. وی تأکید کرد که بازارهای مبتنی بر کالا به دلیل ماهیت نوسانی خود، نیازمند درک عمیق و دانش تخصصی هستند. به گفته مدیرعامل بورس کالا، نهادهای مالی و شرکتهای تولیدی باید به یک «زبان مشترک» دست یابند تا نیازهای واقعی بخش تولید به درستی شناسایی و برطرف شود. او پیشبینی کرد در صورت تداوم آموزش و همکاریهای بینبخشی، ظرفیت رشد بازارهای مالی کالایی تا 3 یا 4 برابر سطح فعلی وجود دارد و این پتانسیل کاملاً دستیافتنی است.
***
دستیابی به رکورد 40 میلیارد دلاری معاملات بورس کالا، سیگنالی قدرتمند از گذار اقتصاد ایران به سمت شفافیت و مکانیزمهای بازار است. سهم 50 درصدی ابزارهای مالی از این حجم معاملات، نشان میدهد بورس کالا دیگر تنها محلی برای دادوستد فیزیکی نیست، بلکه به یک نهاد مالی پیشرفته برای پوشش ریسک و تأمین مالی تبدیل شده است. رونمایی از ابزار توثیق گواهی سپرده، میتواند قفل کمبود نقدینگی واحدهای تولیدی را بشکند و سرعت گردش پول را در بخش مولد اقتصاد افزایش دهد. موفقیت در جذب سرمایههای خرد به سمت معادن از طریق صندوقهای کالایی نیز میتواند محرک جدیدی برای رشد اقتصادی غیرنفتی باشد.