معاون عملیات شرکت سپردهگذاری مرکزی از ثبت رکورد تسویه وجوه معاملات بازار سرمایه به ارزش ۹۱۱ هزار میلیارد تومان و بازار فیزیکی بورس انرژی به ارزش ۱۱۷ هزار میلیارد تومان در پاییز ۱۴۰۴ خبر داد. طبق این گزارش، در سه ماهه سوم سال جاری مجموعاً ۱۸۲ هزار میلیارد تومان سود نقدی و اوراق به حساب میلیونها سرمایهگذار واریز شده است. همچنین آمارها نشاندهنده انجام عملیات گسترده در بخشهای توثیق، رفع توقیف و اعمال افزایش سرمایه برای ناشران بورسی است.
حجم عظیم تسویه معاملات در بازار اوراق و انرژی
علی روستایی، معاون عملیات سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، آمارهای دقیقی از جریان نقدینگی در پاییز سال جاری ارائه کرد. طبق دادههای ثبت شده، ارزش تسویه وجوه معاملات مرتبط با «سهام، اوراق بهادار، صندوقهای سرمایهگذاری و ابزارهای مشتق» در سه ماه سوم سال، به رقم قابل توجه ۹۱۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. علاوه بر این، در بازار فیزیکی بورس انرژی نیز حجم تسویه وجوه بالغ بر ۱۱۷ هزار میلیارد تومان بوده که نشاندهنده گردش مالی بالای این بازارها در فصل گذشته است.
تزریق ۱۸۲ هزار میلیارد تومان نقدینگی به حساب سرمایهگذاران
یکی از مهمترین بخشهای گزارش عملکرد، مربوط به توزیع سود است. در فصل پاییز، مبلغ ۴۹ هزار میلیارد تومان سود نقدی متعلق به ۳۵۸ ناشر بورسی، از طریق سامانه سجام به حساب ۲۲ میلیون و ۷۹۳ هزار و ۳۰۳ سهامدار واریز شد. همچنین در بخش دیگری از این عملیات، مبلغ ۱۳۵ هزار میلیارد تومان بابت سود انواع اوراق و صندوقهای سرمایهگذاری در ۶۲۲ نماد سررسید شده، به ۲۶۹ هزار و ۷۵۹ سرمایهگذار پرداخت گردید که مجموع این ارقام نشاندهنده بازگشت ۱۸۲ هزار میلیارد تومان نقدینگی به چرخه بازار است.
تحولات در ساختار سرمایه شرکتها و نمادها
عملیات شرکتی و تغییرات ساختاری ناشران بخش مهمی از فعالیتهای پاییزی را تشکیل داده است. در این دوره، فرآیند اعمال یا ادغام افزایش سرمایه برای ۱۳۹ نماد بورسی نهایی شد. همچنین پذیرهنویسی حق تقدم برای ۱۹ نماد انجام گرفت و عملیات تجمیع حق تقدمهای استفاده نشده برای ۱۲ نماد دیگر به پایان رسید. این اقدامات نقش کلیدی در اصلاح ساختار مالی شرکتها و تأمین مالی آنها ایفا میکند.
مدیریت نمادها و تخصیص داراییهای اولیه
گردش عملیاتی در بخش نمادها بسیار پرحجم گزارش شده است. در زمان درج نماد، تخصیص دارایی اولیه به میزان ۳۹۲ میلیارد ورقه بهادار برای ۳۳ نماد یا کد حقیقی انجام شد. همچنین درج انواع نمادهای سهام، اوراق، صندوقها و مشتقات با ارزش اسمی ۳۲۳ هزار میلیارد تومان برای ۲ هزار و ۱۷۵ نماد صورت گرفت. در مقابل، فرآیند حذف نماد برای ۱ هزار و ۹۵۹ مورد اجرایی شد و سقف ۶۳ نماد نیز دستخوش افزایش یا کاهش گردید.
رفع محدودیتهای معاملاتی و صدور کدهای جدید
در بخش خدمات به سهامداران و کدهای معاملاتی، اقدامات حقوقی گستردهای انجام شده است. در فصل پاییز ۱۴۰۴، پرونده رفع ممنوعالمعامله بودن برای ۲ هزار و ۶۹۰ کد معاملاتی در جریان رسیدگی و اعمال قرار گرفت. همزمان، ۳ هزار و ۵۰ کد جدید شامل کدهای «حقوقی، سبدگردانی، سرمایهگذار خارجی و بازار برق» صادر گردید. همچنین برای ۱ هزار و ۸۷۰ کد سبد که متعلق به ۹ هزار و ۵۰ نفر یا نماد بود، عملیات تمدید، الحاق متمم یا فسخ قرارداد سبدگردانی اجرایی شد. بهروزرسانی مشخصات هویتی نیز در ۵ هزار و ۵۹۰ پرونده متعلق به ۴ هزار و ۳۳۰ کد معاملاتی صورت پذیرفت.
پاسخگویی به استعلامات و مجامع شرکتها
بخش حقوقی سپردهگذاری مرکزی در این بازه زمانی با حجم بالایی از استعلامات مواجه بود. طبق آمار، پاسخدهی به استعلامات حقوقی برای ۱۳ هزار و ۹۹۷ پرونده انجام شد. علاوه بر این، جهت برگزاری شفاف مجامع شرکتها، ۶۰۳ گزارش رسمی برای ناشران تهیه و ارسال شد تا در جلسات مجمع عمومی مورد استفاده قرار گیرد.
آمار عملیات توثیق سهام به عنوان ضمانت
استفاده از اوراق بهادار به عنوان وثیقه تسهیلات یا ضمانتنامه، یکی دیگر از خدمات پرکاربرد بوده است. در سه ماهه سوم، عملیات توثیق سهام برای ۱ هزار و ۵۸۱ نفر به میزان ۵۹۰ میلیارد ورقه بهادار انجام شد. در مقابل، عملیات رفع توثیق برای ۱۵ هزار و ۱۱۷ نفر به میزان ۲۳۵ میلیارد ورقه بهادار صورت گرفت. همچنین فرآیند «قرار دادن در وضعیت فروش» برای ۳۵۲ نفر به حجم ۲۹ میلیارد ورقه و «خروج از وضعیت فروش» برای ۱۵ نفر به میزان ۱۳ میلیارد ورقه بهادار اجرایی شد.
اقدامات قضایی و توقیف داراییها
در بخش اجرای احکام قضایی و توقیف داراییها، برای ۱۴ هزار و ۱۸۷ نفر عملیات توقیف سهام به میزان ۳۳۷ میلیارد ورقه بهادار اعمال شد. از سوی دیگر، رفع توقیف سهام برای ۹ هزار و ۹۰۰ نفر به حجم ۶۳ میلیارد ورقه انجام گرفت. همچنین بنا بر دستورات واصله، ۴ میلیارد ورقه بهادار متعلق به ۴ هزار و ۲۵۱ نفر در وضعیت فروش قرار گرفت و برای ۵۶۶ نفر نیز خروج از وضعیت فروش به میزان ۴ میلیارد ورقه ثبت گردید.
***
گردش مالی بیش از ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومانی (مجموع بورس اوراق و انرژی) در یک فصل، نشاندهنده عمق و گستردگی عملیات تسویه در بازار سرمایه ایران است. واریز منظم ۱۸۲ هزار میلیارد تومان سود به حساب سهامداران، سیگنال مثبتی از کارایی سامانه سجام و تضمین جریان نقدینگی برای سرمایهگذاران خرد و کلان محسوب میشود. همچنین حجم بالای عملیات توثیق اوراق بهادار (۵۹۰ میلیارد ورقه) بیانگر افزایش کاربردپذیری داراییهای مالی به عنوان پشتوانه اعتباری در نظام بانکی و اقتصادی کشور است. پایداری این زیرساخت فنی و حقوقی، پیششرط اصلی برای اعتمادزایی و جذب سرمایههای جدید در فصول آتی خواهد بود.