سازمان بورس و اوراق بهادار با اصلاح دستورالعملهای قانونی، برای نخستین بار مجوز انتشار «اوراق مرابحه با قابلیت بازخرید قبل از سررسید» را صادر کرد. این ابزار نوین مالی برای تأمین سرمایه شرکت «شیشه دارویی رازی» استفاده خواهد شد. طبق مقررات جدید، بانی میتواند با شرایط از پیش تعیینشده، اوراق را پیش از موعد نهایی از سرمایهگذاران بازخرید کند. این مکانیزم باعث کاهش چشمگیر هزینههای مالی ناشر در سال پایانی انتشار اوراق میشود.
انقلاب در قوانین تأمین مالی با اصلاح ماده ۱۴
مرتضی چشان، رئیس اداره نظارت بر انتشار و ثبت اوراق بهادار بدهی، از یک تحول ساختاری در بازار بدهی خبر داد. وی اعلام کرد که با بازنگری و اصلاح ماده 14 دستورالعمل انتشار اوراق مرابحه، مسیر برای استفاده از ابزارهای منعطفتر هموار شده است. بر اساس این تغییرات قانونی، شرکتهای ناشر (بانی) اکنون این اختیار را دارند که تحت شرایط خاص، اوراق منتشر شده را زودتر از موعد جمعآوری کنند. اولین مجوز رسمی این اوراق برای شرکت کارخانجات تولیدی شیشه دارویی رازی صادر شده است تا پروژه افزایش ظرفیت تولید خود را تأمین مالی کند.
گذر از خرید در بازار ثانویه به بازخرید قراردادی
پیش از این اصلاحیه، دست ناشران برای مدیریت بدهیهای خود بسته بود. بانی اوراق طبق قانون قبلی تنها میتوانست مانند یک خریدار عادی در بازار ثانویه اقدام به خرید اوراق خود کند. این کار مشروط به وجود فروشنده و قیمتهای لحظهای بازار بود. اما با تصویب ماده 14 جدید، بانی میتواند شرط «بازخرید کل اوراق» را در قرارداد اولیه بگنجاند. در این حالت، سرمایهگذاران در زمان خرید اوراق میپذیرند که ناشر حق دارد در زمان و قیمت مشخص، اوراق را بازخرید کند و آنها موظف به فروش هستند.
جزئیات فنی اولین اوراق قابل بازخرید (کرازی)
اولین صکوک با این ویژگی متمایز، دارای سررسید 3 ساله است اما ساختاری متفاوت دارد. نرخ سود اسمی این اوراق 26 درصد تعیین شده است. ویژگی کلیدی این اوراق، امکان بازخرید آن توسط ناشر دقیقاً 6 ماه قبل از سررسید نهایی است. قیمت توافقی برای بازخرید هر ورقه مبلغ 1005000 ریال تعیین شده است. شرکت شیشه دارویی رازی قصد دارد از منابع حاصل از این اوراق برای خرید ماشینآلات پیشرفته، تجهیزات صنعتی و تکمیل تأسیسات طرح توسعه خود استفاده نماید.
کاهش ۵۰ درصدی هزینه مالی در سال آخر
استفاده از این ابزار جدید، صرفه اقتصادی قابل توجهی برای ناشران به همراه دارد. چشان در تحلیل مزایای این روش توضیح داد که با بازخرید اوراق در پایان 2.5 سال (شش ماه زودتر)، ساختار هزینهها تغییر میکند. محاسبات نشان میدهد که هزینه تأمین مالی سال آخر با احتساب نرخ بازخرید، حدود 12.5 درصد کاهش مییابد. این رقم در مقایسه با اوراق معمولی که قابلیت بازخرید ندارند، به معنای کاهش 50 درصدی نرخ تأمین مالی مؤثر در سال پایانی برای شرکت بانی است.
***
انتشار اوراق با قابلیت بازخرید (Callable Bonds) گامی بلند در جهت بلوغ بازار بدهی ایران است. این ابزار به شرکتها اجازه میدهد ریسک نرخ بهره و جریان نقدینگی خود را بهتر مدیریت کنند. برای ناشر، این یک “اختیار معامله” (Option) ارزشمند است که در صورت بهبود وضعیت مالی یا کاهش نرخهای بهره در اقتصاد، بدهی خود را زودتر تسویه کند. هرچند این ویژگی ممکن است ریسک بازинویسی (Reinvestment Risk) را برای خریداران ایجاد کند، اما نرخ جذاب 26 درصد، تعادل مناسبی را برای جذابیت این اوراق ایجاد کرده است.