فرابورس ایران با اجرای یک تصمیم ساختاری مهم، حجم مبنا را در تمامی نمادهای بازارهای اول، دوم و نوآفرین به عدد “یک” کاهش داد. محمدعلی شیرازی، مدیرعامل فرابورس، هدف از این اقدام را که از ابتدای دیماه ۱۴۰۴ اجرایی شده، رفع ناهمگونی در روند قیمتگذاری و افزایش کارایی بازار عنوان کرد. این تغییر بنیادین باعث میشود قیمتها سریعتر با روند واقعی عرضه و تقاضا هماهنگ شده و شاخص کل تصویر دقیقتری از وضعیت بازار ارائه دهد.
اصلاح ساختاری با تعیین حجم مبنای یک سهم
مدیریت ارشد فرابورس ایران در اقدامی جسورانه و همسو با استانداردهای جهانی، محدودیتهای فنی معاملات را بازنگری کرد. بر اساس ابلاغیه جدید، از تاریخ یکم دیماه سال ۱۴۰۴، حجم مبنا برای کلیه شرکتهای حاضر در تابلوهای اصلی (بازار اول و دوم) و همچنین بازار نوآفرین، معادل “یک سهم” در نظر گرفته شده است. این تصمیم به معنای حذف عملی کارکرد محدودکننده حجم مبنا در نوسانات روزانه قیمت است و به روانسازی دادوستدها کمک شایانی میکند.
رفع گلوگاههای قیمتی و ناهمگونی بازار
محمدعلی شیرازی، سکاندار فرابورس، فلسفه اصلی این تغییر ریل را مقابله با اختلالات ناشی از پر نشدن حجم مبنا دانست. وی تصریح کرد که در گذشته، مکانیسم حجم مبنا باعث میشد قیمت پایانی برخی نمادها علیرغم وجود صفهای خرید یا فروش، تغییر نکند. این پدیده نوعی دوگانگی و ناهمگونی در بازار ایجاد میکرد؛ به این معنی که بخشی از بازار با روند کلی (صعودی یا نزولی) حرکت میکرد، اما بخشی دیگر به دلیل گرههای معاملاتی ناشی از حجم مبنا، از این حرکت جا میماند.
شفافیت بیشتر در شاخصها و کشف قیمت
مدیرعامل فرابورس ایران یکی دیگر از دستاوردهای این اصلاحیه را واقعیتر شدن نماگرهای بازار برشمرد. به گفته او، قفل شدن قیمتها به واسطه حجم مبنا باعث میشد که شاخصهای بازار در برخی مقاطع زمانی، نتوانند نبض واقعی معاملات را منعکس کنند. با حذف این مانع، فرآیند کشف قیمت بر اساس عرضه و تقاضای خالص انجام میشود و شاخص کل به عنوان دماسنج بازار، با دقت و سرعت بیشتری واکنش نشان خواهد داد.
انتظار برای افزایش کارایی و نظم معاملاتی
چشمانداز مدیران بازار سرمایه از اجرای این مصوبه مشترک در بورس و فرابورس، حرکت به سمت بازاری کاراتر است. شیرازی تاکید کرد که یکسانسازی رویه در نمادهای پذیرشی، انضباط معاملاتی را به بازار بازمیگرداند. این اقدام میتواند نقدشوندگی سهام را افزایش داده و از فرسایشی شدن روند اصلاح یا رشد قیمتها جلوگیری کند، موضوعی که همواره یکی از مطالبات جدی فعالان حرفهای بازار سرمایه بوده است.
***
حذف حجم مبنا (تعدیل به یک سهم) یک جراحی ضروری برای مدرنسازی ریزساختارهای بازار سرمایه ایران محسوب میشود. این اقدام اگرچه ممکن است در کوتاهمدت نوسانات قیمتی برخی سهمهای کوچک را تشدید کند، اما در بلندمدت ریسک نقدشوندگی را بهشدت کاهش میدهد. تطبیق سریعتر قیمتها با اطلاعات جدید، کاهش دستکاری قیمت و واقعی شدن ارزش معاملات، از پیامدهای مثبت این تصمیم است. با این حال، موفقیت کامل این طرح نیازمند نظارت دقیقتر بر معاملات الگوریتمی و جلوگیری از نوسانگیریهای غیرعادی در نمادهای کمشناور خواهد بود.