حسن قالیبافاصل، رئیس اسبق سازمان بورس و اوراق بهادار، حذف قانون حجم مبنا را اقدامی کلیدی برای بازگرداندن شفافیت به چرخه معاملات بازار سرمایه ارزیابی کرد. وی با تاکید بر ناکارآمدی این محدودیت در سالهای گذشته، آن را عاملی برای عدم کشف قیمت واقعی و ایجاد شکاف بین قیمت پایانی و قیمت معاملاتی دانست. به باور این کارشناس ارشد بازار، تصمیم اخیر نهاد ناظر باعث ارتقای سطح تحلیلهای مالی و حرکت بازار به سمت عدالت معاملاتی خواهد شد.
ارتقای سطح تحلیل و شفافیت در معاملات
حسن قالیبافاصل، رئیس اسبق سازمان بورس، با حمایت قاطع از تصمیمات جدید نهاد ناظر، حذف حجم مبنا را محرکی قوی برای افزایش شفافیت در دادوستدهای بازار سرمایه دانست. به اعتقاد وی، برچیده شدن این محدودیت قدیمی باعث میشود که فضای معاملات از حالت ایستا خارج شده و سطح تحلیلگری در بین فعالان بازار به طرز چشمگیری افزایش یابد. زمانی که سایه محدودیتهای مصنوعی از سر بازار برداشته شود، سرمایهگذاران و تحلیلگران میتوانند بر اساس متغیرهای واقعی و بنیادی شرکتها تصمیمگیری کنند، نه بر اساس قوانین محدودکنندهای که مانع از حرکت طبیعی قیمتها میشوند.
پایان چالش کشف قیمت و انحرافات بازار
یکی از محورهای اصلی صحبتهای قالیبافاصل، تاثیر منفی حجم مبنا بر مکانیسم عرضه و تقاضا در سالهای گذشته بود. او توضیح داد که وجود این محدودیت باعث میشد تا «کشف قیمت واقعی» در تابلوی معاملات به درستی شکل نگیرد و تقابل عرضه و تقاضا به نقطه تعادل نرسد. این نارسایی موجب میشد تا قیمت پایانی سهمها با قیمتی که در طول روز معامله شده بود، تفاوت معناداری داشته باشد؛ پدیدهای که عملاً شفافیت را مخدوش میکرد و سیگنالهای غلطی به معاملهگران میداد. حذف این مانع، همگرایی قیمت پایانی و قیمت لحظهای را تضمین میکند.
تصمیمی درست برای اصلاح ساختار معیوب
این مدیر ارشد سابق بازار سرمایه، حذف حجم مبنا را تصمیمی کاملاً صحیح و بهموقع توصیف کرد که ضرورتی برای ادامه حیات آن در ساختار فعلی بازار وجود نداشت. وی خاطرنشان کرد که بسیاری از محدودیتهای اعمال شده در ادوار گذشته، اگرچه در ظاهر با اهداف مثبت و حمایتی وضع شده بودند، اما در عمل و در بلندمدت باعث ایجاد انحراف در جریان معاملات میشدند. شناسایی و حذف این قوانین زائد، گامی شجاعانه برای پالایش ریزساختارهای بازار بورس محسوب میشود.
حرکت به سمت عدالت و واقعیت اقتصادی
قالیبافاصل در تشریح دستاوردهای این اصلاحات تاکید کرد که بازار سرمایه با این تغییرات به سمت «واقعیت» و «عدالت بیشتر» سوق پیدا میکند. اصلاح قانون حجم مبنا تنها یک تغییر فنی نیست، بلکه اقدامی راهبردی برای بهبود کیفیت معاملات است. این امر موجب میشود تا قیمت سهام بر اساس ارزش واقعی و اخبار اثرگذار تعیین شود و نه بر اساس پر شدن یا نشدن یک حجم مشخص. این رویکرد در نهایت منجر به تقویت اعتماد عمومی سرمایهگذاران به سازوکار بورس خواهد شد.
***
حذف حجم مبنا از مکانیسم معاملات بورس تهران، یک جراحی ساختاری ضروری برای نزدیک کردن استانداردهای بازار سرمایه ایران به بازارهای بینالمللی است. این متغیر در سالهای گذشته مانند یک اصطکاک مصنوعی عمل میکرد که مانع از نقدشوندگی سریع و اصلاح قیمتها متناسب با اطلاعات جدید میشد. با حذف این محدودیت، ریسک نقدشوندگی کاهش مییابد و «کارایی اطلاعاتی» بازار افزایش پیدا میکند، زیرا قیمتها با سرعت بیشتری خود را با اخبار و دادههای بنیادین تطبیق میدهند. این اقدام میتواند به کاهش دستکاری قیمت در نمادهای کوچک و واقعیتر شدن شاخص کل کمک شایانی کند.