در جدیدترین نشست مدیران معدنی کشور، عباس جرجانی، مدیر اجرایی طرح احیای معادن، نقشه راه بازفعالسازی معادن راکد را ترسیم کرد. محورهای اصلی این استراتژی شامل اصلاح دقیق آمارهای استانی، پایش مستمر معادن احیا شده و استفاده از «بستههای سرمایهگذاری» بهعنوان کارآمدترین ابزار جذب سرمایه است. آمارها نشان میدهد واگذاری از طریق این بستهها با موفقیت 33 درصدی همراه بوده، در حالی که روشهای انفرادی تنها 8 تا 9 درصد موفقیت داشتهاند.
اصلاح نظام آماری؛ گام نخست توسعه
اولین و مهمترین محور مورد بحث در نشست مدیران کل و معاونان معدنی استانها، ضرورت بازنگری در دادههای آماری بود. عباس جرجانی، مدیر اجرایی طرح احیای معادن، با انتقاد از رویههای فعلی تاکید کرد که دریافت حقوق دولتی به تنهایی نباید معیار فعال بودن یک معدن تلقی شود. او خواستار ثبت دقیق و بهروز وضعیت واحدها شد تا تصویر واقعی از معادن غیرفعال، بهویژه در گروههای 4، 5 و 6 به دست آید. این شفافیت آماری، پیشنیاز اصلی برای معرفی دقیق واحدها به ستاد وزارتخانه و برنامهریزی جهت بازآفرینی و کارآفرینی واقعی است.
اختلاف معنادار دادههای استانی و سامانه کاداستر
یکی از چالشهای کلیدی مطرح شده در این جلسه، عدم تطابق آمار اعلامی استانها با واقعیتهای میدانی بود. جرجانی با استناد به دادههای استخراج شده از «سامانه کاداستر» در خصوص ماشینآلات معدنی و مصرف سوخت، از وجود اختلاف فاحش میان آمار معادن غیرفعال واقعی و گزارشهای استانی پرده برداشت. این پایش دادهمحور نشان داد که بسیاری از واحدها که در ظاهر فعال گزارش شدهاند، عملاً فعالیتی ندارند. مقرر شد این مغایرتها در کوتاهترین زمان ممکن اصلاح شوند تا از هدررفت منابع جلوگیری شده و واحدهای حقیقتاً راکد شناسایی شوند.
پایش مستمر؛ ضامن پایداری احیا
تجربه سالهای گذشته نشان داده که احیای یک معدن، پایان کار نیست. جرجانی با اشاره به دستور صریح معاون معدنی وزیر صمت، از آغاز دور جدید بازدیدهای نظارتی خبر داد. بر این اساس، معادنی که در سال گذشته بهعنوان «احیا شده» معرفی شدهاند، مجدداً توسط کارشناسان دفتر طرح مورد ارزیابی قرار میگیرند. این اقدام به منظور جلوگیری از بازگشت به چرخه رکود انجام میشود؛ چرا که غفلت از پایش مستمر در برخی استانها منجر به تعطیلی دوباره واحدهایی شده که با صرف هزینه و زمان به چرخه تولید بازگشته بودند. فعالسازی کارگروه احیای استانی با حضور استانداران، راهکاری اجرایی برای حل مشکلات موردی و پیشگیری از توقف مجدد تولید است.
انقلاب در جذب سرمایه با «بستههای سرمایهگذاری»
آمارها حکایت از تغییر پارادایم در روشهای واگذاری و جذب سرمایه دارد. مدیر اجرایی طرح احیای معادن با ارائه یک مقایسه آماری، برتری مطلق روش «بستههای سرمایهگذاری» را اثبات کرد. طبق دادههای موجود، از ابتدای سال جاری 33 درصد از بستههای سرمایهگذاری ارائه شده موفق به جذب سرمایهگذار جدید شدهاند. این در حالی است که واگذاری معادن به روش انفرادی و تکگزینهای تنها با نرخ موفقیت 8 تا 9 درصدی روبرو بوده است. این اختلاف چشمگیر نشان میدهد که تجمیع فرصتها و اولویتبندی صحیح در قالب بستههای سرمایهگذاری، جذابیت اقتصادی بیشتری برای بخش خصوصی ایجاد میکند و مسیری مطمئنتر برای خروج معادن از لیست مزایدههای بینتیجه است.
مدیریت سوخت؛ گلوگاه عملیاتی معادن
چالش تأمین سوخت و ماشینآلات، یکی دیگر از موانع عملیاتی مورد بررسی بود. با توجه به اهمیت حیاتی سوخت برای تداوم فعالیت ماشینآلات معدنی، مقرر شد استانها نظارت دقیقتری بر نحوه تخصیص و تحویل سوخت داشته باشند. هرگونه چالش یا مانع در این مسیر باید سریعاً به ستاد وزارتخانه و دفتر طرح احیا منعکس شود تا تصمیمات مقتضی اتخاذ گردد. این تمرکز بر لجستیک و انرژی، نشاندهنده رویکرد جامع طرح احیا برای حل مشکلات زیرساختی در کنار مسائل سرمایهگذاری است.
***
تمرکز طرح احیای معادن بر دادهمحوری و عبور از گزارشهای صوری، یک تحول مثبت در حکمرانی معدنی کشور محسوب میشود. شناسایی دقیق معادن راکد از طریق کراسچک کردن (Cross-check) دادههای مصرف سوخت و ماشینآلات، رانتهای پنهان را حذف کرده و منابع را به سمت تولید واقعی هدایت میکند. از سوی دیگر، آمار موفقیت 4 برابری بستههای سرمایهگذاری نسبت به روشهای سنتی، سیگنالی قوی به سیاستگذاران است تا مدلهای تجمیعی و کنسرسیومی را جایگزین واگذاریهای خرد کنند. این استراتژی نه تنها ریسک سرمایهگذاری را کاهش میدهد، بلکه با ایجاد مقیاس اقتصادی مناسب، سودآوری و پایداری اشتغال در بخش معدن را تضمین میکند.