هلدینگ سرمایهگذاری صنایع پتروشیمی (PIIC) در اقدامی راهبردی برای تکمیل زنجیره ارزش، تفاهمنامهای را با منطقه بینالمللی نوآوری ایران (پارک فناوری پردیس) امضا کرد. تمرکز اصلی این توافق، راهاندازی «کارخانه نوآوری پاییندست پتروشیمی» است. محمدحسین صابر، مدیرعامل PIIC، این اقدام را تنها راه نجات صنعت از خامفروشی و مقابله با چالشهای سودآوری آتی در محصولاتی نظیر دوده صنعتی و PVC دانست و بر استفاده از مدلهای نوین «لین استارتاپ» تأکید کرد.
اتحاد برای عبور از پتروشیمی سنتی
در شرایطی که صنعت پتروشیمی جهان با سرعتی خیرهکننده به سمت تکنولوژیهای نوین حرکت میکند، ماندن در روشهای سنتی به معنای پذیرش شکست است. شرکت سرمایهگذاری صنایع پتروشیمی (PIIC) با درک این واقعیت، گامی عملی برای تغییر ریلگذاری برداشته است. این شرکت طی مراسمی رسمی، تفاهمنامه همکاری مشترک با منطقه بینالمللی نوآوری ایران (پارک فناوری پردیس) را نهایی کرد. هدف از این اتحاد، تزریق خون تازه به رگهای صنعت و ایجاد بستری برای تولد «کارخانه نوآوری پاییندست پتروشیمی» است. مهدی صفارینیا، رئیس پارک فناوری پردیس و محمدحسین صابر، مدیرعامل PIIC، با امضای این سند، متعهد شدند که ظرفیتهای عظیم اکوسیستم دانشبنیان کشور را به نیازهای واقعی و عملیاتی صنعت پتروشیمی متصل کنند تا بهرهوری در شرکتهای تابعه ارتقا یابد.
هشدار جدی: نوآوری کنید یا حذف شوید
محمدحسین صابر در این نشست، تحلیلی واقعبینانه و هشدارآمیز از آینده صنعت ارائه داد که قابل تأمل است. وی معتقد است که حاشیه سود امن فعلی، ممکن است سرابی بیش نباشد. به گفته او، محصولاتی مانند دوده صنعتی، PVC و برخی فرآوردههای شیمیایی که امروز سودآور هستند، در آیندهای نزدیک با چالشهای جدی مواجه خواهند شد. تکنولوژیهای جدید در جهان، هزینههای تولید را کاهش و کیفیت را افزایش میدهند. اگر صنایع داخلی امروز وارد فاز نوآوری نشوند، فردا توان رقابت را از دست داده و محکوم به حذف از بازار خواهند بود. این تفاهمنامه تلاشی پیشدستانه برای جلوگیری از این بحران و تضمین بقای بلندمدت بنگاههای اقتصادی زیرمجموعه تاپیکو و شستا است.
تغییر پارادایم: از تکنولوژی به شبکه فناوری
یکی از نکات کلیدی مطرح شده در استراتژی جدید هلدینگ PIIC، عبور از نگاههای تکبعدی به مقوله تکنولوژی است. صابر تأکید کرد که دوران تکیه بر یک شرکت دانشبنیان برای حل تمام مشکلات به سر آمده است. پیچیدگیهای صنعت پتروشیمی نیازمند «تجمیع فناوریها» است. رویکرد جدید مرکز نوآوری رادیناس (وابسته به PIIC) بر همین اصل استوار است: ایجاد شبکهای از نوآوری باز. در این مدل، بهجای اینکه یک شرکت سعی کند چرخ را از نو اختراع کند، مجموعهای از فناوریهای مکمل کنار هم قرار میگیرند. این همافزایی باعث میشود تا راهکارهای ارائه شده جامع، عملیاتی و دقیقاً منطبق بر نیازهای چندوجهی خطوط تولید و زنجیره تأمین باشند.
استراتژی «پاییندست»: معدن طلای نادیده گرفته شده
مدیرعامل PIIC در تشریح نقشه راه آینده، بر لزوم حرکت به سمت «انتهای زنجیره ارزش» تأکید ویژهای داشت. متأسفانه سالهاست که صنعت پتروشیمی ایران در بخش بالادست و میاندست متوقف شده و از سودهای سرشار صنایع تکمیلی غافل مانده است. کارخانه نوآوری پاییندست پتروشیمی دقیقاً با هدف پر کردن این خلأ طراحی شده است. مأموریت این کارخانه، تبدیل محصولات میاندستی به کالاهای نهایی و مصرفی است. این همان نقطهای است که ارزش افزوده واقعی، اشتغال پایدار و مزیت صادراتی خلق میشود. ورود به این حوزه، نه تنها یک انتخاب اقتصادی، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای بینالمللیسازی برندهای ایرانی و افزایش بازدهی سهام سهامداران محسوب میشود.
مدل اجرایی: چابکسازی با رویکرد لین استارتاپ
یکی از آفات پروژههای مشترک صنعت و دانشگاه، تعریف پروژههای سنگین و زمانبر است که اغلب به شکست میانجامد. صابر برای جلوگیری از تکرار این تجربیات تلخ، بر استفاده از متدولوژی «لین استارتاپ» (Lean Startup) اصرار ورزید. در این رویکرد، پروژهها به صورت کوچک، مرحلهای و چابک تعریف میشوند. ابتدا یک مسئله مشخص شناسایی میشود، راهکار در مقیاس کوچک تست میشود و پس از کسب نتیجه موفق، توسعه مییابد. سامانه عارضهیابی «فنتاپ» در این مسیر نقش قطبنما را ایفا میکند. این سامانه نیازهای واقعی صنعت را شناسایی کرده و از هدررفت منابع در پروژههای غیرضروری جلوگیری میکند تا همکاریها پایدار و نتیجهبخش باقی بمانند.
ابزارهای مالی و عملیاتی برای تضمین موفقیت
این تفاهمنامه تنها روی کاغذ نخواهد ماند، زیرا ابزارهای اجرایی قدرتمندی برای آن پیشبینی شده است. استفاده از ظرفیت صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) یکی از این اهرمهاست که امکان سرمایهگذاری جسورانه روی استارتاپهای مستعد را فراهم میکند. محورهای همکاری شامل ارتقای بهرهوری در مصرف خوراک، بهینهسازی فرآیندها، توسعه محصولات جدید و بازاریابی مدرن است. بازدید مدیرعامل وپترو از واحدهای مستقر در پارک فناوری پردیس و تأکید بر برگزاری جلسات مستمر، نشاندهنده عزم جدی طرفین برای خروجیمحور بودن این توافق است. هدف نهایی، خلق ارزش پایداری است که سهامداران بتوانند اثرات آن را در صورتهای مالی و عملکرد شرکتها به وضوح مشاهده کنند.
***
حرکت PIIC به سمت تأسیس «کارخانه نوآوری پاییندست»، یک اصلاح ساختاری در پرتفوی سرمایهگذاری این هلدینگ محسوب میشود. در اقتصاد انرژی، هرچه از بالادست (خامفروشی) به پاییندست (محصول نهایی) حرکت کنیم، «ریسک نوسان قیمت جهانی نفت» کاهش و «حاشیه سود» افزایش مییابد. سرمایهگذاری روی استارتاپهای این حوزه از طریق CVC، اگرچه در کوتاهمدت هزینه تحقیق و توسعه (R&D) تلقی میشود، اما در بلندمدت با ایجاد مالکیت معنوی (IP) و محصولات انحصاری، ارزش داراییهای نامشهود شرکت را به شدت بالا میبرد. این استراتژی، ریسک همبستگی درآمد هلدینگ با قیمت ارز و نفت را کاهش داده و جریان نقدینگی باثباتتری ایجاد میکند.