بانک مسکن در هفت ماهه نخست سال 1404، با پرداخت بیش از نیمی از کل تسهیلات ساخت مسکن در کشور، جایگاه خود را به عنوان محور اصلی تأمین مالی طرح نهضت ملی مسکن تثبیت کرده است. این بانک با ثبت رشد 43 درصدی در مبلغ و 36 درصدی در تعداد تسهیلات نسبت به مدت مشابه سال قبل، بالغ بر 844 هزار و 920 میلیارد ریال تسهیلات پرداخت کرده است. تمرکز بر تأمین مالی 387 هزار واحد مسکونی در قالب نهضت ملی و آغاز بازگشت سرمایه از طریق فروش اقساطی 134 هزار واحد، از نکات کلیدی عملکرد این بانک دولتی است.
تثبیت جایگاه بانک مسکن به عنوان نبض تأمین مالی ساخت
بانک مسکن با عملکردی متمایز در شبکه بانکی کشور، عملاً سکان هدایت جریان نقدینگی به سمت پروژههای عمرانی را در دست گرفته است. آمارهای رسمی نشان میدهد که این بانک تخصصی، سهمی بیش از 51 درصد از کل تسهیلات پرداختی شبکه بانکی در حوزه ساخت مسکن را به خود اختصاص داده است. این آمار بیانگر آن است که بار اصلی تأمین مالی طرحهای کلان دولتی، به ویژه «نهضت ملی مسکن»، بر دوش این نهاد مالی قرار دارد و سایر بانکها سهم کمتری در این حوزه ایفا کردهاند.
رشد چشمگیر تسهیلاتدهی در هفت ماهه 1404
بررسی کارنامه عملکردی بانک مسکن در هفت ماهه ابتدایی سال 1404، حکایت از رشدی پرشتاب اما منضبط دارد. در این بازه زمانی، بانک مسکن موفق شده است 227 هزار و 888 فقره تسهیلات مختلف را به متقاضیان پرداخت کند. ارزش ریالی این تسهیلات رقمی بالغ بر 844 هزار و 920 میلیارد ریال برآورد شده است. مقایسه این ارقام با مدت مشابه در سال گذشته، نشاندهنده جهش 36 درصدی در تعداد پروندههای تسهیلاتی و رشد قابل توجه 43 درصدی در مبلغ کل پرداختیهاست که نشان از عزم جدی برای خروج بخش مسکن از رکود دارد.
تعادل میان عرضه و تقاضا؛ از خرید تا ساخت
راهبرد بانک مسکن در سال جاری، حفظ تعادل میان تحریک تقاضا و حمایت از عرضه بوده است. در بخش تقاضای مصرفی، این بانک طی هفت ماهه نخست سال، بیش از 33 هزار فقره تسهیلات «خرید مسکن» پرداخت کرده است تا به بخشی از نیاز متقاضیان نهایی پاسخ دهد. اما تمرکز اصلی و راهبردی بانک بر بخش «ساخت» و اجرای تعهدات دولتی معطوف بوده است. مدیریت منابع به گونهای انجام شده که ضمن پاسخگویی به درخواستهای خرد، جریان اصلی سرمایه به سمت پروژههای بزرگمقیاس هدایت شود.
آخرین وضعیت تأمین مالی نهضت ملی مسکن
در چارچوب طرح کلان نهضت ملی مسکن، بانک مسکن تا پایان مهرماه 1404، قراردادهای تسهیلاتی برای 387 هزار و 16 واحد مسکونی را نهایی کرده است. این قراردادها در قالب بیش از 57 هزار پروژه ساختمانی در سراسر کشور منعقد شدهاند. ارزش کل این قراردادها حدود 183 هزار و 864 میلیارد تومان برآورد میشود که از این میزان، تاکنون نزدیک به 137 هزار میلیارد تومان متناسب با پیشرفت فیزیکی پروژهها به سازندگان پرداخت شده است. نکته حائز اهمیت، رسیدن 134 هزار واحد مسکونی به مرحله «فروش اقساطی» است که نشاندهنده تکمیل تدریجی واحدها و آغاز فرآیند بازگشت منابع به بانک است.
مدیریت منابع در شرایط فشار تقاضا
با وجود حجم بالای تسهیلات تکلیفی و بلندمدت، بانک مسکن تلاش کرده است تا با رویکردی احتیاطی، تراز منابع و مصارف خود را مدیریت کند. افزایش حجم تسهیلاتدهی در شرایطی که منابع بانکی با محدودیت مواجه است، چالشی بزرگ محسوب میشود؛ اما این بانک با اتکا به راهکارهایی نظیر جذب سپردههای پایدار و توسعه خدمات بانکداری دیجیتال، کوشیده است تا فشار نقدینگی را کنترل کرده و مسیر رشد خود را بدون برهم زدن انضباط مالی ادامه دهد.
***
عملکرد بانک مسکن در سال 1404 حاوی دو سیگنال مهم اقتصادی است: نخست، تمرکز تسهیلات بر «بخش عرضه» (ساخت) به جای «بخش تقاضا» (خرید) که میتواند در میانمدت به کنترل تورم مسکن کمک کند. دوم، وابستگی شدید طرح نهضت ملی مسکن به منابع داخلی یک بانک تخصصی است. اختصاص سهم 51 درصدی از کل تسهیلات ساخت کشور توسط یک بانک، اگرچه نشاندهنده توان عملیاتی بالاست، اما ریسک تمرکز را نیز افزایش میدهد. رسیدن 134 هزار واحد به مرحله فروش اقساطی، نقطه عطفی است که میتواند جریان نقدینگی ورودی (Cash Flow) بانک را تقویت کرده و قدرت وامدهی مجدد برای پروژههای جدید را احیا کند. پایداری این روند نیازمند تداوم جذب منابع ارزانقیمت و وصول مطالبات معوق خواهد بود.