گزارش تحلیلی Benchmark Mineral Intelligence نشان میدهد تنشها در خاورمیانه و اختلال در تنگه هرمز، بازار جهانی اسید سولفوریک را با بحران مواجه کرده است. قیمت گوگرد بیش از 50 درصد افزایش یافته و قیمت اسید در برخی مناطق دو برابر شده است. این شوک عرضه، هزینه تولید مواد معدنی حیاتی مانند لیتیوم و نیکل را به شدت بالا برده و به ترتیب سهم اسید سولفوریک در هزینه تولید آنها را از 3 به 11 درصد و از 26 به 42 درصد رسانده است. این وضعیت، زنجیره تامین گذار انرژی را با ریسک جدی مواجه کرده است.
تنش خاورمیانه و جرقه بحران در بازار گوگرد
جنگ در خاورمیانه و ناامنیهای ناشی از آن در تنگه هرمز، به جهش شدید قیمت اسید سولفوریک منجر شده است. این افزایش قیمت، هزینه تولید مواد معدنی حیاتی مانند لیتیوم و نیکل را که برای گذار انرژی ضروری هستند، به طور قابل توجهی افزایش داده است. بر اساس گزارش ویژه شرکت Benchmark Mineral Intelligence، قیمت گوگرد از ابتدای درگیریها بیش از 50 درصد افزایش یافته است. در همین حال، قیمت اسید سولفوریک در برخی مناطق کلیدی بیش از دو برابر شده و زنجیرههای تامین فلزات باتری را با اختلال جدی روبرو کرده است.
اثرات دومینویی بر بازارهای مواد معدنی
ویل تالبوت، مدیر تحقیقات مواد اولیه در Benchmark، تاکید میکند که اسید سولفوریک یک ماده اولیه حیاتی برای بسیاری از مواد معدنی است. او هشدار میدهد که اختلال در بازار گوگرد، اثرات دومینویی در بازارهای کلیدی ایجاد کرده است. به گفته تالبوت، خطر بزرگ این است که تولیدکنندگان بیشتری از مواد معدنی حیاتی مجبور به کاهش سطح تولید یا حتی توقف کامل عملیات خود شوند. این ریسک میتواند پیشرفت پروژههای مرتبط با انرژی پاک را در سراسر جهان با چالش مواجه کند.
لیتیوم؛ اولین قربانی افزایش هزینهها
تولید ترکیبات شیمیایی لیتیوم از سنگ به شدت تحت تاثیر این بحران قرار گرفته است. گزارش Benchmark نشان میدهد که سهم اسید سولفوریک از هزینههای تولید لیتیوم، از حدود 3 درصد به 11 درصد رسیده است. این نهاده اکنون با پیشی گرفتن از انرژی، به بزرگترین جزء هزینه عملیاتی مستقیم (C1) در برخی واحدهای تولیدی تبدیل شده است. در حال حاضر، اسید سولفوریک به مهمترین و پرنوسانترین نهاده در فرآیند تولید این ماده معدنی کلیدی تبدیل شده است.
فشار مضاعف بر تولیدکنندگان نیکل در اندونزی
صنعت نیکل نیز، به ویژه فرآیندهای تولید از طریق لیچینگ اسیدی تحت فشار بالا (HPAL)، به شدت آسیب دیده است. طبق تحلیل Benchmark، گوگرد هم اکنون 42 درصد از هزینههای تولید نیکل HPAL را تشکیل میدهد، در حالی که این میزان پیش از درگیریهای خاورمیانه تنها 26 درصد بود. اندونزی، به عنوان بزرگترین تولیدکننده نیکل جهان، سال گذشته 76 درصد از گوگرد وارداتی خود را از خاورمیانه تامین کرده بود. شایان ذکر است که برای تولید هر تن نیکل در فرآیند HPAL به بیش از 10 تن گوگرد نیاز است.
تنگه هرمز؛ شاهراه حیاتی و ریسکهای عرضه
این گزارش هشدار میدهد که «دسترسی فیزیکی» به گوگرد اکنون به مهمترین مشکل تبدیل شده است. دلیل این امر آن است که حداقل نیمی از تجارت جهانی گوگرد که از طریق دریا حمل میشود، از تنگه هرمز عبور میکند. پیشبینی میشود بیش از نیمی از تولید جهانی لیتیوم، کبالت، عناصر خاکی کمیاب و اسید فسفریک خالص در سال 2026 در معرض اختلالات ناشی از کمبود گوگرد و اسید سولفوریک قرار گیرد.
محدودیتهای صادراتی چین و افزایش قیمتها
علاوه بر بحران ژئوپلیتیک، محدودیتهای غیررسمی صادرات اسید سولفوریک از سوی چین نیز فشار بر پالایشگاههای خارج از این کشور را تشدید کرده است. Benchmark اعلام کرد قیمت نقدی اسید در اندونزی و شیلی به ترتیب به بیش از 380 دلار و 440 دلار در هر تن رسیده است. این افزایش قیمت در حالی رخ میدهد که قیمت کربنات لیتیوم (گرید باتری) در چین نیز امسال حدود 65 درصد افزایش یافته است.
تاثیر دوگانه بر صنعت مس: سود و زیان همزمان
تولیدکنندگان مس به شکلی نامتوازن از این وضعیت تاثیر پذیرفتهاند. عملیات استخراج با حلال و الکترووینینگ (SX-EW) که 22 درصد تولید جهانی مس را شامل میشود، به حجم زیادی اسید نیاز دارد و با افزایش هزینه مواجه است. در مقابل، کارخانههای ذوب مس از این وضعیت سود میبرند، زیرا اسید سولفوریک به عنوان محصول جانبی در فرآیند ذوب تولید میشود و افزایش قیمت آن به بهبود اقتصاد واحدهای ذوب کمک کرده است.
***
گزارش Benchmark Mineral Intelligence به وضوح نشان میدهد که چگونه درگیریهای ژئوپلیتیک میتوانند به سرعت با زنجیره تامین جهانی گذار انرژی تداخل پیدا کنند. این تحلیل ثابت میکند که ریسکهای سیاسی و لجستیکی اکنون به یک مولفه مستقیم و تاثیرگذار در هزینه تمامشده مواد معدنی حیاتی تبدیل شدهاند. کشورهایی که ظرفیت تولید داخلی گوگرد و اسید دارند، مانند آمریکا، در برابر این شوکها مقاومتر خواهند بود، در حالی که اقتصادهای وابسته به واردات مانند استرالیا، آسیبپذیری بیشتری از خود نشان میدهند. حتی با بازگشایی سریع تنگه هرمز، بازسازی زیرساختهای آسیبدیده میتواند زمانبر باشد و فشار بر بازار مواد معدنی را برای مدتی طولانی حفظ کند.
روابط عمومی شرکت توسعه معادن و فلزات
