مدیرکل وزارت نیرو با قاطعیت اعلام کرد که سازوکار بورس انرژی، یک بازار عمدهفروشی تخصصی برای نیروگاهها و صنایع بزرگ است و هیچ تأثیری بر تعرفه برق مشترکان خانگی ندارد. وی با اشاره به سابقه 15 ساله این بازار، هدف اصلی آن را شفافسازی قیمتها و حذف رانت دانست. با وجود تکلیف قانونی برای معامله 60 درصد برق در بورس طبق برنامه هفتم، تأمین برق و یارانههای خانوارها کاملاً طبق روال سابق و بدون تغییر ادامه مییابد.
تفکیک قاطعانه بازار: بورس انرژی مختص صنایع است
عبدالصاحب ارجمند، مدیرکل دفتر راهبری و نظارت بر انتقال و توزیع برق وزارت نیرو، به منظور رفع هرگونه ابهام عمومی تاکید کرد که بورس انرژی ارتباطی با مصرفکنندگان نهایی و خانگی ندارد. او تصریح کرد که بازیگران اصلی این بازار، تولیدکنندگان بزرگ برق و خریداران عمده مانند صنایع هستند و دادوستد در آن هیچ اثری بر صورتحساب برق خانوارها نخواهد داشت.
اهداف ساختاری و پیشینه 15 ساله بازار برق
این مقام مسئول با بیان اینکه 15 سال از آغاز فعالیت بورس انرژی سپری شده است، به ریشههای آن اشاره کرد. از سال 1382 و همزمان با اجرای برنامههای تجدید ساختار در صنعت برق، مفاهیم بازارمحور برای افزایش کارایی تعریف شدند. ارجمند مهمترین کارکرد بورس انرژی را شفاف کردن قیمتها، کاهش زمینه رانت و بهبود رقابت سالم در سطح کلان دانست و این سازوکار را یک تجربه موفق جهانی و داخلی ارزیابی کرد.
تضمین کامل ثبات برای مشترکان خانگی و خرد
مدیرکل وزارت نیرو به شهروندان اطمینان داد که روند تأمین برق برای مصارف خانگی و کسبوکارهای کوچک به هیچ عنوان تغییر نخواهد کرد. این مشترکان کمافیالسابق برق مورد نیاز خود را از شرکتهای توزیع دریافت میکنند. همچنین، تمامی مشترکان مشمول حمایتهای قانونی و یارانهای، همچنان از این مزایا بهرهمند خواهند بود و هیچ خللی در امنیت تامین یا قیمت برق برای آنها ایجاد نخواهد شد.
الزام برنامه هفتم برای تعمیق بازار عمدهفروشی
توسعه بورس انرژی یک سیاست راهبردی و ادامهدار است که در قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز با جدیت بیشتری پیگیری میشود. طبق این قانون، وزارت نیرو مکلف شده است تا بستر لازم برای انجام حداقل 60 درصد از معاملات برق کشور را از طریق بورس انرژی فراهم آورد. این تکلیف قانونی صرفاً ناظر بر اصلاحات ساختاری در بازار عمدهفروشی است.
تابلوهای تخصصی برای حمایت از تولید و بهرهوری
ارجمند به ظرفیتهای متنوع بورس انرژی برای توسعه صنعت اشاره کرد و افزود این بازار ابزارهای مختلفی را در اختیار فعالان اقتصادی قرار میدهد. تابلوی سبز به طور انحصاری به معاملات انرژیهای تجدیدپذیر اختصاص دارد تا از این حوزه حمایت کند. همچنین، تابلوی بهرهوری و مدیریت مصرف، به مجریان پروژههای بهینهسازی امکان میدهد تا گواهی صرفهجویی خود را فروخته و منابع مالی لازم را تامین کنند.
نقش گواهی ظرفیت در جذب سرمایه برای ساخت نیروگاه
یکی دیگر از ابزارهای استراتژیک در بورس انرژی، «گواهی ظرفیت» است. سرمایهگذارانی که قصد احداث نیروگاههای جدید را دارند، میتوانند با عرضه و فروش این گواهیها در بورس، پشتوانه مالی مورد نیاز برای اجرای پروژه خود را تامین کنند. در سوی دیگر، صنایع و مصرفکنندگان بزرگ نیز میتوانند با خرید این گواهیها از بورس، تامین برق پایدار خود در آینده را با قیمتی شفاف تضمین نمایند.
***
اظهارات دقیق مدیرکل وزارت نیرو، یک مرزبندی شفاف میان بازار عمدهفروشی (صنعتی) و خردهفروشی (خانگی) در صنعت برق کشور ترسیم میکند. این شفافسازی نشاندهنده یک سیاست دوگانه هوشمندانه است: از یک سو، آزادسازی و افزایش شفافیت در سطح کلان برای حذف رانت و کشف قیمت واقعی، و از سوی دیگر، حفاظت کامل از مصرفکننده نهایی در برابر نوسانات بازار تخصصی. تکلیف برنامه هفتم برای انتقال 60 درصد معاملات به بورس، گامی بلند برای اصلاح ساختار اقتصادی این صنعت است که کارایی را برای تولیدکنندگان بزرگ به ارمغان میآورد، بدون آنکه امنیت و ثبات هزینه انرژی را برای خانوارها به خطر اندازد.