رئیس جمهور پزشکیان در پیامی به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی، شاهنامه را «شناسنامه تاریخی و فرهنگی ملت ایران» توصیف کرد. ایشان با تأکید بر پیوند خرد، عدالت و پهلوانی در فرهنگ ایرانی، حکیم توس را پاسدار هویت ملی و زبان فارسی دانست. دکتر پزشکیان تصریح کرد که فردوسی میان پهلوانان ملی و دینی ایران پیوندی ماندگار برقرار کرده است. ایشان افزود که امروز نیز ایران، عرصه درخشش پهلوانانی است که امنیت و سرافرازی این ملت را پاس میدارند.
شاهنامه؛ شناسنامه تاریخی و فرهنگی ملت ایران
رئیسجمهور پزشکیان در پیام خود به مناسبت 25 اردیبهشتماه، حکیم ابوالقاسم فردوسی را قله فرهنگ و هویت ایرانی معرفی کرد. ایشان تأکید نمود که فردوسی با آفرینش شاهنامه، تنها یک اثر حماسی خلق نکرد، بلکه روح ایران را در کلمات جاری ساخت. این اثر بزرگ، شناسنامه تاریخی و فرهنگی ملتی است که قرنها در برابر حوادث ایستادگی کرده است. به گفته رئیسجمهور، شاهنامه روایت ماندگار نبرد خیر و شر، آزادگی و بیدادگری است. این کتاب ارزشمند، فرهنگ ایرانی و زبان پارسی را به استواری کوه دماوند حفظ کرد و پناهگاه هویت ایرانی در طول تاریخ شد.
پهلوانان شاهنامه؛ نماد اخلاق، وفاداری و خردورزی
دکتر پزشکیان در پیام خود به جایگاه والای پهلوانی در شاهنامه اشاره کرد. ایشان تصریح نمود که پهلوانان فردوسی تنها جنگاوران میدان نبرد نیستند. این شخصیتها در حقیقت نمادهای برجسته اخلاق، وفاداری و دفاع از حقیقت به شمار میروند. رئیسجمهور افزود که حکیم توس به درستی دریافته بود که پیوند میان شجاعت و خرد، یک تمدن را جاودانه میسازد. به همین دلیل، قهرمانان شاهنامه علاوه بر دلاوری، صاحب درایت و اخلاق هستند و این ویژگی آنان را ماندگار کرده است.
پیوند حکمت ایرانی و معارف اسلامی در حماسه فردوسی
رئیسجمهوری اسلامی ایران بر درآمیختگی حکمت عمیق فرهنگ ایرانی با معارف اسلامی در اثر فردوسی تأکید کرد. ایشان بیان داشت که فردوسی این حکمت را از ژرفای فرهنگ غنی ایرانی برگرفت و آن را با سنت اسلامی، بهویژه سنت شیعی، آمیخته است. در این سنت، مفهوم پهلوانی با عدالتخواهی، وفاداری و دفاع از حقیقت گره خورده است. از این منظر، حماسه فردوسی توانست میان پهلوانان اسطورهای و ملی ایران با پهلوانان دینی و مذهبی این سرزمین پیوندی عمیق و ماندگار ایجاد کند که همچنان پایدار است.
پهلوانان امروز؛ تداوم سنت جوانمردی و پاسداری از ایران
پزشکیان در بخش پایانی پیام خود، این پیوند تاریخی را به دوران معاصر گسترش داد. ایشان تأکید کرد که امروز نیز ایران، عرصه درخشش پهلوانان بزرگ و بیادعایی است که از کشور دفاع میکنند. این پهلوانان در برابر ظلم و تعدی بیدادگران زمانه با فداکاری و خردمندی ایستادگی میکنند. آنها امنیت، عزت و سرافرازی ملت ایران را با تلاش خود پاس میدارند. رئیسجمهور ابراز یقین کرد که آیندگان، از پهلوانان روزگار ما نیز همانند قهرمانان جاودان شاهنامه یاد خواهند کرد.
متن پیام رئیسجمهور پزشکیان به شرح زیر است:
به نام خداوند جان و خرد
ایران، سرزمین دانایان و دلیران است؛ سرزمینی که پهلوانانش تنها با شمشیر شناخته نمیشوند، بلکه خرد، وفاداری، جوانمردی و فداکاری، آنان را جاودانه کرده است. این جاودانگی اما جز با روایت حکیمان و سخنورانی که پاسدار حافظه تاریخی این ملت بودهاند، ممکن نمیشد؛ و در میان آنان، نام حکیم ابوالقاسم فردوسی همچون قلهای بلند بر تارک فرهنگ ایران میدرخشد.
فردوسی بزرگ، با آفرینش شاهنامه، تنها یک منظومه حماسی نسرود؛ او روح ایران را در کلمات دمید و شناسنامه تاریخی و فرهنگی ملتی را رقم زد که قرنها و هزارهها در تندباد حوادث ایستادگی کرده است. شاهنامه، روایت نبرد خیر و شر، آزادگی و بیداد، خرد و جهل است؛ کتابی که فرهنگ ایرانی و زبان پارسی را به استواری دماوند نگاه داشت و میان نسلهای ایرانی، از دیروز تا امروز، پیوندی ناگسستنی برقرار کرد. آن «کاخ بلند» که فردوسی از سخن بنا نهاد، نهتنها از باد و باران روزگار گزند ندید، بلکه پناهگاه هویت ایرانی شد.
حکیم توس بهدرستی دریافته بود که آنچه یک تمدن را جاودانه میکند، پیوند شجاعت با خرد است. از همین رو، پهلوانان شاهنامه، نهتنها جنگاور، بلکه صاحبان درایت و اخلاقاند. فردوسی این حکمت را از ژرفای فرهنگ ایرانی برگرفت و با معارف اسلامی، بهویژه سنت شیعی درآمیخت؛ سنتی که در آن پهلوانی در پیوند با عدالت، وفاداری و دفاع از حقیقت است.
از همین منظر است که حماسه فردوسی توانست میان پهلوانان اسطورهای و ملی ایران، با پهلوانان دینی و مذهبی این سرزمین پیوندی ماندگار برقرار کند؛ پیوندی که از رستم و گیو و سیاوش و کاوه، تا نام و مرام امیرالمؤمنین علی و فرزندان و پیروان راستین ایشان، بر محور جوانمردی، عدالت و حمایت از مظلوم معنا مییابد. در نگاه فردوسی، پهلوانی تنها قدرت نیست، بلکه فضیلت است؛ و این همان حقیقتی است که در فرهنگ ایرانی و شیعی ما امتداد یافته است.
امروز نیز ایران، عرصه درخشش پهلوانانی بزرگ و بیادعاست؛ پهلوانانی که در برابر ظلم و تعدی بیدادگران زمانه با فداکاری و خردورزی خویش، امنیت، عزت و سرافرازی این ملت را پاس میدارند. اینجانب در روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی، با ادای احترام به همه حافظان و نگاهبانان ایران و فرهنگ ایرانیاسلامی، یقین دارم که آیندگان، از پهلوانان روزگار ما نیز همانگونه سخن خواهند گفت که فردوسی از پهلوانان جاودان ایران سخن به میان آورد.
مسعود پزشکیان
رئیسجمهوری اسلامی ایران
***
پیام رئیسجمهور پزشکیان به مناسبت روز بزرگداشت فردوسی، فراتر از یک ادای احترام فرهنگی صرف عمل میکند. این پیام به شکل هوشمندانهای، میراث حماسی شاهنامه را به گفتمان امنیت ملی و هویت معاصر ایران پیوند میزند. با توصیف شاهنامه به عنوان «شناسنامه فرهنگی»، دولت بر نقش این اثر در تحکیم هویت ملی تأکید میورزد. مهمترین وجه تحلیل، اتصال پهلوانان اسطورهای به «پهلوانان امروز» است که در حال پاسداری از امنیت کشور هستند. این رویکرد، ضمن تجلیل از فردوسی، به نیروهای حافظ امنیت کشور جایگاهی تاریخی و حماسی میبخشد و یکپارچگی فرهنگی-امنیتی را برجسته میسازد.