همایون دارابی، مدیرعامل سبدگردان داریوش، صندوقهای درآمد ثابت را پناهگاه امن سرمایهها در دوران بحران و بازوی اصلی دولت برای بازسازی کشور در دوران پساجنگ معرفی کرد. او با اشاره به تجمیع 1303 هزار میلیارد تومان منابع در این صندوقها تا پایان سال 1404، خواستار حمایتهای ساختاری از این ابزار مالی شد. دارابی اصلاح حدنصابها، مانعزدایی از صدور کارتهای بانکی متصل به صندوق و حرکت به سمت توکنایزیشن را 3 محور ضروری برای تقویت این صندوقها و تضمین تأمین مالی پروژههای بازسازی کشور دانست.
صندوقهای ثابت؛ پناهگاه امن سرمایه در بحران
تجربه شرایط جنگی نشان داد که صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت به عنوان خط مقدم خدماترسانی به سرمایهگذاران عمل میکنند. این صندوقها نه تنها نقدینگی مورد نیاز مردم در روزهای پرالتهاب را با موفقیت تأمین کردند، بلکه به پناهگاهی امن برای جذب منابع جدید مردمی تبدیل شدند. این عملکرد ثابت میکند که ابزارهای مالی کارآمد، حتی در مواجهه با ریسکهای سیستماتیک، نقشی حیاتی در حفظ سرمایهها و افزایش تابآوری اقتصادی کشور ایفا مینمایند.
موتور محرک آشنایی مردم با بازار سرمایه
صندوقهای درآمد ثابت، چه در قالب صدور و ابطال و چه به صورت قابل معامله (ETF)، طی سالهای اخیر نقشی کلیدی در آشتی و آشنایی عموم مردم با بازار سرمایه داشتهاند. ویژگیهایی چون محاسبه سود روزشمار، نقدشوندگی بسیار بالا، سهولت در سرمایهگذاری و دریافت سود مستمر، جذابیت چشمگیری برای سرمایهگذاران خرد و کلان ایجاد کرده است.
تجمیع 1303 همت نقدینگی هدفمند در بازار
اهمیت این ابزار مالی در آمار پایان اسفند 1404 به وضوح دیده میشود. صندوقهای درآمد ثابت با در اختیار داشتن 29.34 درصد از تعداد کل صندوقها، 52.9 درصد از ارزش کل داراییهای این بازار (معادل 2464 همت) را مدیریت میکنند. این به معنای تجمیع 1303 هزار میلیارد تومان (1303 همت) منابع مردمی در 164 صندوق فعال است که نسبت به ابتدای سال 1404، رشدی 62 درصدی را نشان میدهد. این انباشت سرمایه، نشانگر هدایت نقدینگی به سمت ابزارهای شفاف و پویا است.
اصلاح حدنصابها برای تقویت بازار بدهی
یکی از الزامات کلیدی برای تداوم موفقیت این صندوقها، بازنگری در حدنصابهای سرمایهگذاری و تفکیک ابزارهای بازار پول از سرمایه است. کاهش دستوری حدنصاب سپردههای بانکی در سالهای گذشته، جذابیت این صندوقها را کاهش داده و همکاری نظام بانکی و بازار سرمایه را تضعیف کرده است. تقویت صندوقهای درآمد ثابت به عنوان بزرگترین خریداران اوراق دولتی، پیششرط عمقبخشی به بازار بدهی و توانمندسازی دولت برای تأمین مالی پروژههای بازسازی است.
مانعزدایی از کارتهای بانکی؛ گام دوم جهش
گام دوم برای جهش صندوقهای درآمد ثابت، عملیاتی شدن پروژه «کارتهای بانکی متصل به صندوق» است. این صندوقها برای رقابت مؤثر با سپردههای بانکی، نیازمند ارائه بالاترین سطح سهولت در دریافت و پرداخت وجه به سرمایهگذاران هستند. تاکنون، عدم همراهی و ایجاد موانع از سوی بانک مرکزی، مانع بزرگی بر سر راه افزایش ضریب نفوذ و کارایی این ابزار مالی بوده است.
توکنایزیشن؛ دروازهای به بازارهای جهانی
سومین محور توسعه، حرکت به سمت توکنایز کردن (Tokenization) واحدهای صندوقهای درآمد ثابت و صدور مجوز مبادله آنها بر بستر بلاکچین است. این اقدام نوآورانه، دسترسی جهانی به این ابزارها را فراهم کرده و امکان معامله آنها با ارزهای مختلف، از جمله استیبلکوینها مانند تتر را میسر میسازد. با وجود تلاشهای اخیر سازمان بورس برای ایجاد صندوقهای ارزی، جای خالی ابزارهای نوین مبتنی بر داراییهای دیجیتال همچنان احساس میشود.
***
یادداشت مدیرعامل سبدگردان داریوش، صندوقهای درآمد ثابت را از یک ابزار کمریسک به یک ستون استراتژیک برای اقتصاد ملی ارتقا میدهد. با تجمیع بیش از 1303 هزار میلیارد تومان سرمایه، این صندوقها به بزرگترین نهاد تأمین مالی غیربانکی کشور تبدیل شدهاند. تحلیل ارائه شده نشان میدهد که تضعیف این صندوقها از طریق محدودیتهای نظارتی، مستقیماً به معنای کاهش توان دولت برای تأمین مالی از طریق بازار بدهی و در نتیجه، ناتوانی در اجرای پروژههای بازسازی است. سه پیشنهاد مطرحشده (اصلاح حدنصاب، کارت بانکی، توکنایزیشن) نقشه راهی برای همافزایی نظام پولی و بازار سرمایه است که میتواند به افزایش عمق مالی اقتصاد و تسهیل تأمین مالی در دوران حیاتی پس از جنگ منجر شود.
